«Шәжәрә» һүҙе ғәрәп теленән тәржемә иткәндә "нәҫел", "генеалогия" (ырыу тарихы) тигәнде аңлата. Нәҫел, ырыу тарихын төҙөүҙең үҙ тарихы бар. Европа монархтары, урыҫ батшалары, ҡытай императорҙарының генеалогиялары булғанлығы билдәле. Төрки халыктарына килгәндә, уларҙың нәҫел тарихы, генеалогик йылъяҙма төҙөүе алыҫ тарихка барып тоташа, Быны башҡорт, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, төркмән, нуғай кеүек халыҡтарҙың телдән телгә күсеп килгән фольклорындағы "Урал батыр" (башҡорттарҙа), "Уғыҙнамә" (төркмән, әзербайжан, төрөктәрҙә), "Манас" (ҡырғыҙҙарҙа), "Джангар" (ҡалмыҡтарҙа) кеүек тарихи, мифик, ярым мифик эпостар дәлилләй. Улар теге йәки был халыҡтың сығышы хаҡында иҫбатлаусы сығанаҡтар.

Тәүге осорҙа төрки халыҡтары шәжәрәһе, үрҙә әйтеп үтелгәнсә, телдән телгә тапшырылып килгән. Ырыуҙар тарихы 30 - 40 быуынға тиклем телдән тапшырыла алыуы ғәжәйеп күренеш, ул ғына ла түгел, ҡаһарман иҫтәлектәр, ата-бабаларҙың ғәмәлдәре тураһында легендалар һөйләнелгән, һуңғараҡ шәжәрәнең яҙма төрө барлыҡҡа килгән. Төрки шәжәрәһенең иң боронғо төрө тип XIV быуат тарихсыһы Фазлаллаһ Рәшид-әд-Диндең (1312 йылда вафат булған) "Джәми-әт-тәуарих" йәки "Йылъяҙмалар йыйынтығы" иҫәпләнә. Йыйынтыҡта төрки ҡәбиләләр тарихы генеалогик белешмәләр менән бергә бирелә. "Уғыҙнамә" эпосында шәжәрәнең ни әсән төҙөлөүе тураһында ҡыҙыҡлы итеп яҙылған. Унда был хаҡта шундай юлдар бар: "Уғыҙ бөйөк батша булған һәм донъя менән идара итеүҙе үҙ ҡулына алғас, ул үҙенә байлыҡ һәм иҫәпһеҙ-һанһыҙ мал йыйған. Быларҙың барыһы ла хәҙер һеҙҙең ҡарамаҡта, һеҙ алты ағай-эне һәм һәр берегеҙҙең дүртәр улы — йәмғеһе 24 киләсәк быуыны бар. Улар араһында үҙ-ара сыуалыш сығыуҙан Хоҙай һаҡлаһын. Балаларығыҙҙың һәр ҡайһыһы үҙ урынын, шөғөлөн, дәрәжәһен, исемен, шулай ук ырыу тамғаларын белергә тейеш. Был дәүләт тотороҡло булһын һәм ырыуығыҙҙың данлы исемен һаҡлау өсөн кәрәк". Шулай итеп, аңлашылмаусанлыҡтар һәм бәхәстәрҙән ҡотолоу, дәүләттең һәм халыҡтың тотороҡло үҫеше, теге йәки был ырыуҙың абруйын күтәреү өсөн халыҡ үҙенең генеалогик йылъяҙмаһын, ата-бабаларының шәжәрәһен, ырыу тамғаларын белергә һәм төҙөргә бурыслы булған.

Ҡорама ауылында бынан бер нисә йыл элек уҙған «Һаумыһығыҙ ауылдаштар!» байрамында ауылдың аҡһаҡалы Фәтих бабай Нафиков сәхнәгә сығып ошо һуҙҙәрҙе әйткәйне:
- Ҡорама ауылына нигеҙ һалыусы Ҡорама кантондың (1760-1828 й) нәҫелен ауылда бѳгѳнгѳ кѳндә дауам итеүсе берҙән бер ғәилә – Сәғиҙулла Шәнгәрәевтың ғәйләһе.
Ошо кѳндән башлап ауылдың тарихын ѳйрәнеү һәм шәжәрәбеҙҙе тѳҙѳү теләге тыуҙы , атайыбыҙҙан үҙеңдең кантон нәҫеленән икәнеңде белә инеңме тигән һорауға, ошолай тип яуап бирҙе:
- «Ауыл ҡарттары күберәген Әхмәтвәли бабай һәм Фәтих бабай Нафиковтар һѳйләй торғайны, тик совет йылдарында кантондар, батша офицерҙары тураһында һѳйләү түгел ,һорашырга ла оялдыҡ , ҡыйманыҡ."

Бына нисек беҙҙең тамырҙарыбыҙҙы онотторорға теләнеләр. Нисек итеп оялырға мѳмкин, бәлки ғорурланырға кәрәк булғандыр. Был сер түгел, шәжәрәне ѳйрәнеү һәм яҙыу барышында үҙенең олатаһының исемен белмәүселәрҙә осрай. Сәбәптәре ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, был һалҡыбыҙ ѳсѳн ят, бик насар ҡүренеш. Сѳнки ата-бабаларыбыҙ беҙгә, һәр башҡорт үҙенең кәмендә ете быуынын белергә тейеш тигән васыят ҡалдырған. Шәжәрә тѳҙѳп, уның менән халыҡты таныштырыу, быуындар бәйләнешен тергеҙеүгә булышлыҡ итә, сѳнки тѳрлѳ сәбәптәр менән фамилиялары үҙгәреп, бер береһен белмәгән яҡын туғандар була, белгәндәре лә нисек кем яғынан икәнен белеп еткермәйҙәр. Ә иң мѳһиме – йәштәргә нәҫел нәсебен ѳйрѳтеп, ырыуҙаштарына, туғандарына, ата-әсәһенә ихтирам тәрбиәләүҙә, уларҙа намыҫсанлыҡ, үҙ халҡы ѳсѳн яуаплылыҡ үҫтереүҙә.

Бөрйән ырыуының оло шәжәрәһенең тамыры. Был шәжәрә үҙ эсенә бөрйән ырыуының дүрт түбәһен ала: Янһары, Байһары, Ямаш, Монаш.
Барыһы 1203 кешенән тора шәжәрә.
Байһарыларҙың, Монаштарҙың дауамдары арыуыҡ ҙур. Янһары менән Ямаштарҙың дауамы индерелмәгән. Кем шәжәрә төҙөүе менән була, улар үҙҙәре ошо тамырҙан мәғлүәт алыр.
Шәжәрәнең тәүге туғыҙ быуыны һәм Алдар батыр сылбыры Рәил Ғүмәр улы Кузеевтың «Башҡорт шәжәрәләре» китабынан. Дауам өлөшө һаҡланып ҡалған шәжәрәләрҙән, «Ревизские сказки»ларҙан, «Похозяйственные книги»ларҙан, олатай-оләсәйҙәрҙең һөйләгәнәренән.
Әйткәндәй, республикабыҙза үткән йыл уҙған шәжәрәләр конкурсында «Иң тәрән тамырлы шәжәрә» номинацияһында шәжәрә өсөнсө урын яуланы.

1. Бикбулат-бәй
2-1. Бөрйән-бәй Бикбулат-бәй улы
3-2. Бикән-бәй Бөрйән-бәй улы
4-3. Урал-бәй Бикән-бәй улы
5-4. Түйнә-бәй Урал-бәй улы
6-5. Буранғол-бәй (Илсекәй-бәй) Түйнә-бәй улы
7-6. Бишҡорт-бәй Буранғол-бәй улы
8-7. ТимерҠарабуға-бәй Бишҡорт-бәй улы
9-8. Аллаяр Тимер-Ҡарабуға улы
10-8. Ҡотлояр Тимер-Ҡарабуға улы
11-9. Монаш Аллаяр улы
12-9. Ямаш Аллаяр улы
13-10. Янһары Ҡотлояр улы
14-10. Байһары (Пышлаҡ) (Тышлаҡ) Ҡотлояр улы
15-11. Бейеш-тархан Монаш улы
16-14. Бийиш Байһары улы
17-14. Юлай Байһары улы
18-14. Телмәмбәт Байһары улы
19-14. Күҙмәмбәт (Күҙмәмәт) Байһары улы
20-14. Байбаҡты Байһары улы
21-15. Ҡолторсаҡ-тархан Бейеш улы
22-16. Һарыяҙ Бейеш улы
23-17. Тәңребирҙе Юлай улы
24-19. Ағыш Күҙмәмбәт улы
25-20. Йәнгәрәй Байбаҡты улы
26-20. Ҡәҙербәк Байбаҡты улы
27-21. Шим-тархан Ҡолторсаҡ улы (1660-?)
28-21. Ҡотлоюл-тархан Ҡолторсаҡ улы (1695-?)
Сенат батша исеменән 1755 йылдың 14 сентябрь указы менән Ырымбур губернаһына Неплюевтың юллауы буйынса ҡәтғи бойороҡ төшөрә: восстаниела ҡатнашҡан башҡорттарҙы тотоп хөкөм итергә һәм танауҙарын ҡырҡып, ҡамсы менән язалап Рогервикка мәңгелек һөргөнгә һөрөргә (ҡалай еңел яза!); хәрби хеҙмәткә ярашлы йәштәрен, ҡамсы менән һуҡтырып, гарнизон Полктарына һалдатлыҡҡа, 12 менән 18 йәш араһындағы үҫмерҙәрен флотҡа матрослыҡҡа 25 йылға олаҡтырырға; 12 йәштән түбән һәм балаларҙы әсәләре менән конвой аҫтында Мәскәү губерна канцелярияһы ҡарамағына ебәрергә һәм фабрика эштәренә, бүтән эштәргә бүлергә, етем ҡалған әсәһеҙ балаларын губернала алырға теләгән кешеләргә таратып бирергә һәм ғүмерлеккә крепостной хәлендә эшләтергә; балаларын һәм ҡатын-ҡыҙҙарын суҡындырырға.
Беренсе конвой октябрь айында ойошторола (ҡалай тиҙҙәр, етеҙҙәр).
Ырымбур төрмәһенән 213 кеше, тәүге конвой менән, 16 октябрь (иҫке стиль) Мәскәүгә сығарыла шуларҙан ни бары 18 кеше барып етә.
Ошо 18-ҙең бере Ҡотлоюл.